Dolomity kojarzą się przede wszystkim z dwoma szczytami popularności: latem, kiedy szlaki wypełniają się trekkingowcami i rowerzystami, oraz zimą, gdy dominują narciarze i wyciągi. Pomiędzy tymi dwoma sezonami istnieje jednak zupełnie inny wymiar tych gór – spokojniejszy, tańszy i pod wieloma względami bardziej autentyczny. Poza sezonem Dolomity nie tracą nic ze swojej skali i dramaturgii krajobrazu, zyskują natomiast coś, czego latem...
Parking, gondola, schronisko, oznaczony szlak, punkt widokowy. Wszystko jest proste, dopóki ktoś wcześniej zaplanował drogę za nas. Prawdziwa zmiana zaczyna się wtedy, gdy kończą się tabliczki, ludzie znikają z pola widzenia, a za decyzję o dalszej trasie odpowiadamy już sami. Wtedy góry nie stają się nagle bardziej „prawdziwe" – stają się mniej wybaczające. To ważna różnica. Zejście z utartego szlaku może...
Jest taki moment tuż po świcie, kiedy szare jeszcze przed chwilą skalne ściany Dolomitów nagle zapalają się różem, pomarańczem i głębokim, niemal ceglastym czerwienią. Trwa to zaledwie kilka minut, ale w tym krótkim czasie góry wyglądają tak, jakby świeciły własnym światłem. To zjawisko nie jest optycznym złudzeniem ani efektem specjalnym z pocztówki – ma solidne wytłumaczenie fizyczne i jest jednym z...
Jeszcze przed chwilą świeciło słońce. Niebo było niemal bezchmurne, widoczność doskonała, a temperatura zachęcała do zdjęcia jednej warstwy ubrania. Dwadzieścia minut później pojawia się wiatr, chmury zasłaniają szczyty, temperatura spada, a kilka minut później zaczyna padać śnieg albo deszcz. W górach taki scenariusz nie jest niczym niezwykłym – pogoda potrafi zmieniać się znacznie szybciej niż na nizinach, a warunki na szczycie...
Jedziemy przez zieloną dolinę – wokół lasy, łąki, drewniane domy i pasące się zwierzęta. Kilkanaście minut później samochód albo gondola wywozi nas wyżej i krajobraz zmienia się niemal całkowicie: znikają drzewa, trawa pojawia się już tylko między kamieniami, a nad głową zostają skały, płaty śniegu i czasem lodowiec. W Alpach takie kontrasty są normą – co więcej, dwa zupełnie różne...
Kilka dni w górach i nagle wszystko zaczyna działać trochę inaczej. Wstajemy wcześniej, więcej się ruszamy, mniej siedzimy przed ekranem. Wieczorem jesteśmy fizycznie zmęczeni, ale jednocześnie mamy poczucie, że głowa odpoczęła. To doświadczenie zna wiele osób wracających z Alp, co nieuchronnie prowadzi do pytania: czy rzeczywiście góry wpływają na nas inaczej? Czy chodzi o wysokość, ruch, świeże powietrze, naturę –...
Jeszcze kilkanaście lat temu pytanie o zmiany klimatu w Alpach mogło brzmieć jak temat przede wszystkim dla naukowców. Dzisiaj coraz częściej zadają je narciarze, właściciele hoteli, operatorzy wyciągów i mieszkańcy górskich dolin. Czy śnieg rzeczywiście pojawia się później? Dlaczego niektóre zimy są bardzo śnieżne, skoro klimat się ociepla? Czy za kilkadziesiąt lat nadal będziemy jeździć na nartach w Val di...
Narciarz widzi gotowy stok: równo przygotowaną trasę, działający wyciąg, oznakowanie, zabezpieczenia i pierwszą gondolę ruszającą o poranku. Mało kto zastanawia się jednak, ile pracy trzeba wykonać, zanim na trasie pojawi się pierwszy narciarz. Przygotowanie sezonu zimowego zaczyna się dużo wcześniej niż pierwszy opad śniegu. Kiedy w dolinach wciąż trwa jesień, a wyżej zamiast białej pokrywy widać trawę i skały, operatorzy ośrodków już...
Prognozowanie przyszłości gór zawsze obarczone jest niepewnością – pogoda w skali jednego sezonu potrafi zaskoczyć nawet najlepsze modele klimatyczne. Jest jednak coś, co można ocenić z dużo większą pewnością niż to, ile śniegu spadnie w styczniu 2046 roku: kierunek, w jakim zmierzają Alpy jako system klimatyczny, gospodarczy i turystyczny. Dane zbierane od dekad przez europejskie agencje klimatyczne, prognozy IPCC oraz obserwacje...
Alpejskie miasteczko po sezonie: co naprawdę zostaje, gdy znikają narciarze?Jeszcze kilka dni wcześniej parkingi pod gondolami były pełne po brzegi, przy stacjach dolnych ustawiały się kolejki, a restauracje na stokach pracowały pełną parą od rana do późnego popołudnia. Potem przychodzi ostatni weekend sezonu – ostatnie zjazdy, ostatnie skipassy, ostatnie stoliki zajęte przez narciarzy w twardych butach. I nagle, z dnia na...